۴ ستون اصلی جنگ الکترونیک قدرت نامرئی جنگ های مدرن پیش از شلیک
به گزارش کارا پیام، جنگ الکترونیک بعنوان نبردی خاموش در دل طیف الکترومغناطیسی به یکی از تعیین کننده ترین ابزارهای اعمال قدرت تبدیل شده؛ ابزاری که می تواند فرماندهی دشمن را مختل و موازنه را دگرگون کند.
به گزارش کارا پیام به نقل از مهر؛ در این فضا، آن چه سرنوشت میدان را رقم می زند نه فقط تعداد نیرو یا حجم آتش، بلکه میزان تسلط بر جریان اطلاعات، پایداری ارتباطات و توان اختلال در سیستم های ادراکی دشمن است. جنگ الکترونیک در چنین چارچوبی نه بعنوان یک قابلیت پشتیبان یا مکمل بلکه به مثابه ستون فقرات برتری عملیاتی در نبردهای مدرن عمل می کند و مستقیماً بر کارایی فرماندهی، کنترل، شناسایی و تصمیم سازی اثر می گذارد. در میدان نبرد الکترومغناطیسی، پیروزی الزاماً با اشغال زمین یا انهدام فیزیکی تجهیزات محقق نمی گردد، بلکه از مسیر تضعیف توان درک موقعیت، ایجاد گسست در زنجیره ارتباطی و تحمیل خطا در فرآیند تصمیم گیری طرف مقابل به دست می آید. هنگامی که یک بازیگر بتواند ارتباطات را مختل و سیستم های ناوبری را گرفتار خطا کند، در عمل ابتکار عمل را بدون درگیری مستقیم به دست می گیرد. از این منظر، جنگ الکترونیک به ابزاری برای تغییر موازنه قدرت قبل از شروع درگیری سخت و حتی در تعدادی موارد به سازوکاری برای تحمیل بازدارندگی و پیشگیری از تشدید مخاصمه تبدیل گشته است.
جنگ الکترونیک چیست و چرا اهمیت دارد؟
جنگ الکترونیک به مجموعه اقدامات سازمان یافته برای بهره برداری نظامی از طیف الکترومغناطیسی اطلاق می شود. این حوزه شامل رهگیری، تحلیل، دستکاری یا سرکوب استفاده دشمن از امواج الکترومغناطیسی و هم زمان محافظت از سیستم های خودی در مقابل اقدامات مشابه است. اهمیت این رویکرد در آن است که بدون شلیک حتی یک گلوله، می توان زیرساخت های فرماندهی، کنترل، ارتباطات و شناسایی دشمن را از کار انداخت و در عمل توان رزمی او را فلج کرد.
چهار ستون اصلی جنگ الکترونیک
بر اساس تعاریف رسمی ارایه شده، جنگ الکترونیک در چهار حوزه مکمل سازمان دهی می شود که هر یک نقش مشخصی در چرخه عملیات ایفا می کنند: نخست، دفاع الکترونیک که هدف آن حفاظت از نیروها، تجهیزات، رادارها و خطوط ارتباطی در مقابل حملات الکترونیکی است. استفاده از فناوری هایی مانند طیف گسترده، کنترل انتشار امواج، استفاده از فرکانس های محدود و فناوری های پنهان کار از مصادیق این حوزه به حساب می آید. حوزه دوم، خودحفاظتی الکترونیک است که بصورت خاص بر محافظت از سیستم های پرارزش نظیر هواگردها و شناورها تمرکز دارد. اقدامات مقابله ای مانند به کارگیری فلر برای انحراف موشک های فروسرخ یا ارتقاء مستمر سیستم های هشدار و اخلال، در این چارچوب تعریف می شوند. در حالی که هواگردها و شناورها اهداف اصلی موشک های پدافندی و ضدکشتی محسوب می شوند، این لایه حفاظتی اهمیت حیاتی دارد. سومین حوزه، حمله الکترونیک است که توان تهاجمی در فضای الکترومغناطیسی را نمایندگی می کند. بی نظمی در ارتباطات دشمن، فریب سیستم های راداری و حتی تخریب زیرساخت های الکترونیکی بوسیله سیستم های تخصصی در این دسته قرار می گیرند. بر همین اساس، استفاده از هواگردهای ویژه بی نظمی گر و برنامه های پیشرفته بی نظمی چندباندی نمونه هایی از این رویکرد هستند. چهارمین حوزه، پشتیبانی ماموریت است که اغلب کمتر دیده می شود اما نقشی تعیین کننده در سرنوشت نبردهای امروزی دارد. این بخش تضمین می نماید که دفاع، خودحفاظتی و حمله الکترونیک از تحلیل عملیاتی، ابزارهای برنامه ریزی ماموریت، سیستم های آزمون تجهیزات و پشتیبانی نگهداشت برخوردار باشند. فقدان این پشتیبانی، کارایی کل منظومه جنگ الکترونیک را بشکل جدی تضعیف می کند.
روش ها و رویه های رایج در جنگ الکترونیک
رایج ترین رویه های عملیاتی در جنگ الکترونیک شامل بی نظمی و شنود است. بی نظمی با هدف محدودسازی یا قطع تبادل اطلاعات دشمن بوسیله غلبه بر ارسال امواج یا ایجاد سیگنال های گمراه کننده صورت می گیرد. در مقابل، شنود و جمع آوری اطلاعات سیگنالی امکان دستیافتن به شناخت دقیق از الگوهای رفتاری، موقعیت ها و نیت های دشمن را فراهم می سازد. داده های حاصل از این فرایندها مبنای اقدامات بعدی مانند هدف گیری، اجتناب از تهدید و طراحی تدابیر واکنشی، قرار می گیرد.
کنترل طیف؛ از آگاهی موقعیتی تا بازدارندگی
کنترل مؤثر طیف الکترومغناطیسی به نیروهای نظامی امکان می دهد تهدیدات بالقوه را شناسایی، تحلیل و ردیابی کنند. این آگاهی موقعیتی نه فقط برای طراحی عملیات تهاجمی و دفاعی، بلکه برای تصمیم گیری های دیپلماتیک پیش دستانه نیز اهمیت دارد. در سطوح پیشرفته تر، جنگ الکترونیک می تواند داده های دشمن را رهگیری و رمزگشایی کرده و حتی از انرژی هدایت شده برای ایجاد اختلال در عملیات خصمانه استفاده نماید. چنین قابلیتی می تواند دامنه و شدت درگیری ها را کاهش داده یا حتی مانع از شروع برخی مخاصمات شود.
گسترش جهانی و کاهش آستانه دسترسی
امروزه سیستم های جنگ الکترونیک به شکل گسترده توسط ارتش ها و نهادهای اطلاعاتی کشورهای صنعتی مورد استفاده قرار می گیرند. در صورتیکه قابلیت های تهاجمی پیشرفته در ابتدا در انحصار قدرت های بزرگ بود، گسترش فناوری و کاهش هزینه ها باعث شده است بازیگران کوچک تر و حتی برخی کنشگران غیردولتی نیز به ابزارهای اخلال، شنود و فریب در این زمینه دسترسی پیدا کنند. به عقیده متخصصان، این روند، آستانه ورود به نبرد الکترونیکی را کاهش داده و پیچیدگی محیط امنیتی را افزایش داده است.
هوش مصنوعی و آینده جنگ الکترونیک
یکی از مهم ترین روندهای آینده در این عرصه، ادغام گسترده هوش مصنوعی با سیستم های جنگ الکترونیک به حساب می آید. الگوریتم های هوشمند قادر هستند حجم عظیم داده های طیفی را در زمان کوتاه تحلیل کرده و الگوها، ناهنجاری ها و تهدیداتی را شناسایی کنند که از دید انسان پنهان می ماند. این تحول، سیستم های واکنشی مبتنی بر قواعد ساده را به سیستم های پیش بینی و دارای قابلیت تطبیق پذیری تبدیل می کند؛ بعنوان مثال می توان به رادیوهایی اشاره نمود که بصورت خودکار و هوشمند فرکانس های امن را در رویارویی با بی نظمی انتخاب می نمایند.
جنگ الکترونیک در جنگ روسیه و اوکراین
مناقشه روسیه و اوکراین نمونه ای عینی از نقش تعیین کننده جنگ الکترونیک در نبردهای معاصر شمرده می شود. در این جنگ، هر دو طرف به شکل گسترده از بی نظمی و فریب برای اختلال در ارتباطات، رادارها و سیستم های موقعیت یاب بهره برده اند؛ امری که مستقیماً بر جابه جایی نیروها و عملیات پهپادی اثر گذاشته است. پهپادها بعنوان ابزار کلیدی شناسایی و تهاجم، در این جنگ بصورت مستمر هدف سیستم های بی نظمی و ربایش سیگنال قرار می گیرند. در کنار این اقدامات، تهاجمات سایبری به زیرساخت های حیاتی و شبکه های نظامی و اطلاعاتی، چهره ای ترکیبی به جنگ الکترونیک بخشیده است. رهگیری ارتباطات و استفاده از اطلاعات سیگنالی برای تصمیم سازی های راهبردی، بخش دیگری از این نبرد نامرئی را تشکیل می دهد. هم زمان، توسعه رمزنگاری قوی تر، مقاوم سازی سامانه ها در مقابل فریب و طراحی شبکه های ارتباطی تاب آور، بعنوان تدابیر متقابل درحال گسترش است.
جمع بندی
جنگ الکترونیک در منطق جنگ های مدرن، فقط یک حوزه فنی یا پشتیبان عملیات رزمی محسوب نمی گردد، بلکه به یکی از عناصر بنیادین تولید و اعمال قدرت نظامی تبدیل گشته است. تسلط بر طیف الکترومغناطیسی به بازیگران نظامی این امکان را می دهد که قبل از ورود به درگیری سخت، محیط نبرد را به سود خود شکل داده، توان ادراکی و ارتباطی دشمن را تضعیف کنند و ابتکار عمل را در سطح راهبردی در اختیار بگیرند. از این منظر، موفقیت یا شکست عملیات نظامی بیشتر از هر زمان دیگری به میزان کارایی سیستم های جنگ الکترونیک و نحوه ادغام آنها در ساختار فرماندهی و کنترل وابسته است. کارشناسان باور دارند که آینده میدان نبرد بشکل رو به ازدیادی تحت تأثیر هم گرایی فناوری های راداری پیشرفته، سیستم های بی نظمی چندلایه و ادغام هوش مصنوعی در چرخه تصمیم سازی شکل خواهد گرفت. این هم گرایی، جنگ الکترونیک را از یک توان واکنشی به قابلیتی پیش بین و تطبیق پذیر ارتقاء می دهد که می تواند تهدیدات را قبل از ظهور کامل شناسایی کرده و پاسخ های متناسب را بصورت بلادرنگ اعمال نماید. در چنین شرایطی، مرز میان جنگ الکترونیک، جنگ سایبری و جنگ شناختی بتدریج کمرنگ شده و میدان نبرد به یک منظومه یکپارچه اطلاعاتی و ادراکی تبدیل می شود. در این چارچوب، می توان نتیجه گرفت که سرمایه گذاری مستمر در توسعه، بومی سازی و بروزرسانی قابلیت های جنگ الکترونیک نه یک انتخاب اختیاری، بلکه ضرورتی راهبردی برای حفظ بازدارندگی، کاهش لطمه پذیری و تضمین بقا در نظام بین الملل پرتنش و رقابتی امروز است. کشورهایی که نتوانند جایگاه خویش را در این میدان نامرئی تثبیت کنند، حتی با برخورداری از توان سخت افزاری گسترده، در معرض از دست دادن ابتکار عمل و تحمیل هزینه های سنگین در بحران ها و مخاصمات آینده قرار خواهند گرفت. به طور خلاصه، از این منظر، جنگ الکترونیک به ابزاری برای تغییر موازنه قدرت پیش از شروع درگیری سخت و حتی در تعدادی موارد به سازوکاری برای تحمیل بازدارندگی و پیش گیری از تشدید مخاصمه تبدیل گشته است. چهارمین حوزه، پشتیبانی مأموریت است که اغلب کمتر دیده می شود اما نقشی تعیین کننده در سرنوشت نبردهای امروزی دارد. به عقیده متخصصان، این روند، آستانه ورود به نبرد الکترونیکی را کاهش داده و پیچیدگی محیط امنیتی را افزایش داده است.
منبع: karapayam.ir
این مطلب کاراپیام را پسندیدین؟
(1)
(0)
مطالب مرتبط جدید کاراپیام
نظرات بینندگان کاراپیام در مورد این مطلب